Stari grad Vranduk

Stari grad Vranduk


Naselje Vranduk sa istoimenom utvrdom nalazi se na lijevoj dolinskoj strani rijeke Bosne, oko 14 km udaljeno od centra Zenice. Izgrađen je na stijeni iznad klisure ispod koje rijeka Bosna svojim polulučnim tokom gradi prirodni ukras i zaštitu.

Grad se nalazi na vrlo važnom strateškom putu koji je dolinom Bosne iz Visokog vodio ka rijeci Savi, od koje je Vranduk udaljen 143 km.


U pisanim izvorima se prvi put spominje 1410. godine. Početkom XV. stoljeća postaje značajna i poznata utvrda. Grad je, osim naselja unutar bedema, imao i podgrađe na prostoru današnjeg sela Varošište nadomak Vranduka, gdje se nalazio franjevački samostan sa crkvom sv. Marije. Intenzivno uređenje grada vezuje se za kraj prve polovine XV. stoljeća i vladavinu bosanskog kralja Tomaša, koji je 1447. godine gradi u Vranduku crkvu posvećenu sv. Tomi, svom zaštitniku, te je, na svoje traženje, od pape iz Rima za nju dobio posebne povlastice. Tada se ojačavaju i zidovi gradskog obora (dvorišta), gradi bunar-cisterna i postavlja podnica u oboru.


Pod vlast Osmanlija dospio je 1463. godine. Od 1469. pripada nahiji Brod i jedna je od najsjevernijih graničnih utvrda prema Ugarskoj. Navodi se među turskim gradovima 1503. godine u ugovorima između Turske i Ugarske, a od 1516. godine do kraja XVI. stoljeća kao nahija Vranduk.

Kasnije ostaje utvrda u Zeničkoj nahiji. Od 1702-1760. godine sjedište je Vrandučke kapetanije. U periodu austrougarske uprave imao je manju posadu do 1890. godine, kada utvrda ostaje prazna.


Sudeći prema starim fotografijama koje potječu iz perioda prije Drugog svjetskog rata, na padinama na kojima je smješteno naselje Vranduk, nalazio se veliki broj objekata sa strmim četverostrešnim krovovima pokrivenim šindrom. Među njima se nalazi i vrandučka stara džamija nazvana Džamija sultana Fatiha. Kasnijim intervencijama džamiji je izmjenjen nagib krova i vrsta krovnog pokrivača. Džamija je izgrađena neposredno uz vrandučku tvrđavu. Jedna od karakteristika ove džamije su dva ulaza.


Grad Vranduk zajedno sa Džamijom sultana Fatiha proglašen je Nacionalnim spomenikom.


Arheološka iskopavanja u unutrašnjosti grada izvedena su 1968. godine pod vodstvom mr. Branke Raunig. Zavod za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa BiH je u periodu nakon Drugog svjetskog rata vršio niz sanacionih konzervatorsko-restauratorskih zahvata na gradu. Zavod za zaštitu spomenika, u saradnji sa Muzejom grada Zenica, počinje implementaciju projekta konzervacije, restauracije i revitalizacije grada, a radovi su završeni 2002. godine. Danas je Vranduk revitaliziran, opremljen stalnim izložbenim postavkama, infrastrukturom i ugostiteljskim sadržajima, dobro očuvan i u potpunosti dostupan javnosti.


Više fotografija Starog grada Vranduk nalazi se u Galeriji.


Izvor: www.kons.gov.ba




 

Komentari


Nema komentara

Napiši komentar

Molimo vas da unesete kod kao što je prikazan.
Nije bitno da li pišete velikim ili malim slovima.

UPOZORENJE: Vaši komentari sadrže isključivo i samo Vaš stav i mišljenje. Zabranjeno je vjersko, rasno ili bilo kakvo vrijeđanje, psovanje i sve što se kosi sa kulturnim ponašanjem u društvu. Portal visoki.ba zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.